Heb ik een blockchain nodig?

Dat is tegenwoordig een veelgehoorde vraag. En voor je het weet verwordt Blockchain tot een hamer en zoekt iedereen overal spijkers! In dit artikel zullen we blockchain in het juiste perspectief plaatsen en volgen een aantal interessante beslismodellen, die helpen bij het beantwoorden van de vraag “Heb ik een blockchain nodig?”

Perspectief

Blockchain is een disruptieve nieuwe technologie, die sinds 2009 bestaat en die het mogelijk maakt om afspraken te maken in een onveilige omgeving, zonder tussenkomst van centrale partijen. De onveilige omgeving is “het internet” en de centrale partijen hebben we uit noodzaak moeten introduceren vanwege die onveilige omgeving. In de afgelopen jaren heeft internet al enorm veel impact gehad. Denk aan Post > e-mail, Bioscoop > Netflix, winkel > webshop etc. Met behulp van blockchain technologie volgen nu ook ‘afspraken over waarde’; zoals geld, bezit van een huis of het vastleggen van contracten.

Als je daar goed over nadenkt volgen diverse interessante mogelijkheden. Maar loop niet te snel van stapel: Zo makkelijk is het dus niet! De meest gemaakte fout is dat men denkt dat een blockchain iets moois kan doen in élke omgeving. Maar dat is niet zo, want blockchain voegt vertrouwen toe, en als dat er al is, dan voegt het dus weinig toe en kost het alleen maar veel tijd, geld en energie. Concreet:

  • Een blockchain introduceren, intern in je eigen organisatie is niet snel zinvol. Daar is vertrouwen namelijk al aanwezig.
  • Een blockchain introduceren in een keten van verschillende ondernemingen, dat kan wél nuttig zijn. Zij hebben verschillende belangen, (lees: ze vertrouwen elkaar niet). In dit laatste geval is een besloten blockchain misschien het overwegen waard.
  • Maar de ultieme oplossing is een publieke oplossing. In de publieke omgeving is vertrouwen namelijk grotendeels afwezig en dat maakt blockchain daar waardevol.

Use case

Wanneer je aan de slag gaat met een beslisboom, begin je met een goede bondige beschrijving van een probleem waar je de technologie wellicht voor wil toepassen. Let hierbij op de scope. Bepaal wat er wel en wat er niet onder valt. En, ook bij blockchain geldt, “garbage in, garbage out”. Dus als er een problematisch proces is dat verbetering behoeft, dan zal blockchain dat zeker niet voor je oplossen, maar zal je eerst met procesherontwerp aan de slag moeten.

Beslismodellen

De nu volgende beslismodellen, beslisbomen en afvinklijstjes hebben allemaal als doel om te bepalen of het toepassen van blockchaintechnologie zinnig is of niet. Ik raad aan wanneer je er mee aan de slag gaat, ze allemaal te doorlopen. Dat levert namelijk op, dat je telkens weer gelijksoortige vragen moet beantwoorden en je gaandeweg steeds beter een beeld kan vormen van de kracht en zwakten van blockchain.

1) Birch model

…Het moge duidelijk zijn dat dit beslismodel als grap is bedoeld. Maar wel met een serieuze ondertoon. Iedereen die David Birch kent weet dat hij wel degelijk weet waar hij het over heeft. En de serieuze boodschap die hij met dit model overbrengt is dat er sinds 2016 wel héél veel mensen zijn die ineens denken dat ze een blockchain nodig hebben. Maar vaak is het antwoord simpelweg nee.

Overigens kan het ondanks dat het antwoord nee is, toch interessant zijn om met blockchain aan de slag te gaan. Omdat het als intern project zeker wel leerzaam kan zijn om iets te ontwikkelen.

2) Birch-Brown-Parulava model

Dit model focust niet zozeer op techniek, maar meer op het concept van het distributed ledger. Het maakt ten eerste onderscheid tussen openbare en besloten blockchains en daarna wie precies de blokken mogen valideren.

3) Suichies Model

“Heb je überhaupt wel een blockchain nodig?” is de titel erbij.

Na eerst een aantal redenen in beeld te brengen waarom je überhaupt niet met blockchain aan de slag hoeft te gaan, maakt dit model een onderscheid tussen permissionless, permissioned maar ook de hybride versie die daar tussen in zou kunnen zitten.

4) IBM

Dit model bekijkt het verhaal vanuit een marktgericht perspectief. Je kan je afvragen of je bij complexe contracten (2), wel moet gaan praten. We hebben gezien bij het fiasco met de DAO, dat eenvoudige Smart contracts al een hele uitdaging zijn, maar goed, praten kan geen kwaad. Dat er aandacht wordt geschonken aan privacy is goed, en het is zaak om de benodigde architectuur goed uit te tekenen alvorens aan de slag te gaan.

  • Komen er gegevens op de blockchain te staan?
  • Welke?
  • Zijn ze privacy gevoelig?
  • Hoe zit het met de AVG? (Algemene Verordening Gegevensverwerking)
  • Kan je volstaan met het plaatsen van slechts een hash van de gegevens? Iets wat sterk de voorkeur geniet.

5) Blockchain cheat sheet

Het bovenstaande beslismodel komt van Antony Lewis. Hij houdt een blog over Bitcoin, blockchain en gedistribueerde grootboeken bij. De vraag “Kon dit al worden opgelost vóór blockchain bestond” is interessant. Logisch dat je niet verder hoeft te kijken als het antwoord ja is. Maar het doet je ook realiseren dat blockchain technieken bevat die allemaal al veel langer bestaan dan blockchain zelf: Peer-to-peer technologie, Database technologie en Cryptografie. De blockchain brengt ze op een slimme manier bij elkaar!

Let er ook op dat je in dit model soms twee kanten op kan via de pijlen. Dus kom je bij het toepassen van een blockchain uit, dan nog kan het óók mogelijk zijn om het toch niet te doen.

6) Sebastien Munier’s checklist

Sebastien Munier, De schrijver van het blogartikel waar de meeste van deze modellen verzameld zijn, heeft zelf ook iets gemaakt. Een checklist.

De checklist is duidelijk meer op techniek gericht en ik ben niet overtuigd van de genoemde getallen, omdat dat per toepassing kan verschillen. En de techniek schrijdt voort. Hoe minder vinkjes je hebt, hoe meer je inlevert op de voordelen die blockchain kan bieden. Het vertrouwen in het systeem door buitenstaanders neemt bijvoorbeeld af, door het ontstaan van centralisatie. …Tot je op het punt aankomt dat het beter een gedeeld grootboek kan noemen.

7) ETH Zurich

De laatste van de zeven beslismodellen komt van Computerwetenschapafdeling van ETH Zurich in Zwitserland. Zij hebben het bovenstaande model ontwikkeld, wat ze in een PDF Paper uitgebreid onderbouwen.

Conclusie

Zo. Allemaal doorlopen? Mooi. Klopte het dat je gaandeweg een steeds beter beeld vormde van de kracht (en zwakten) van blockchain? Ik hoop het.

In algemene zin is in ieder geval te zeggen dat het onderwerp “vertrouwen” een cruciale rol speelt. En dat wanneer er al vertrouwen is, een blockchain weinig toevoegt. Blockchain is vooral waardevol wanneer je over de grenzen van je eigen organisatie heen kan denken. Denken, in termen van samenwerken. Wellicht zelfs met concurrenten, als het aanzien van de branche als geheel een verbetering kan gebruiken. Voor veel organisaties is dit een flinke stap, om op deze nieuwe manier te denken. Begrijpelijk is dat er dus vaak voor besloten oplossingen wordt gekozen, om overzicht te hebben over de betrokkenen.